Kleurenzien, gehoor en visus; waarom dit aan boord belangrijk is
Kleurenzien, gehoor en visus zeevaart keuring – drie zintuigtesten die essentieel zijn voor veilig werken aan boord. In dit artikel lees je wat er wordt getest en waarom dat belangrijk is. Een medische keuring voor de zeevaart is geen standaard gezondheidscheck.
Aan boord worden hoge eisen gesteld aan je zintuigen; zien, horen en waarnemen, onder vaak uitdagende omstandigheden
Daarom zijn kleurenzien, gehoor en gezichtsvermogen vaste onderdelen van elke zeevaartkeuring.
In dit artikel lees je waarom deze tests zo belangrijk zijn, wat er precies wordt getest en hoe de uitslagen worden beoordeeld.
Waarom deze tests zo belangrijk zijn
Op zee is veiligheid volledig afhankelijk van wat je ziet, hoort en herkent.
Of het nu gaat om het herkennen van lichtseinen, het onderscheiden van navigatielichten of het reageren op alarmsignalen – één moment van twijfel kan het verschil maken. De zeevaartkeuring toetst daarom of je zintuigen scherp genoeg zijn voor jouw functie aan boord.
De medische eisen voor zeevarenden zijn internationaal vastgelegd in de STCW-code en de ILO/IMO-richtlijnen, zodat overal ter wereld dezelfde veiligheidsnormen gelden.
Visus: zien wat er gebeurt
Goed zicht is essentieel op zee. Je moet in alle omstandigheden kunnen waarnemen wat er om je heen gebeurt – op de brug, in de machinekamer of op dek. Tijdens de keuring test de arts daarom je verte- en nabijzicht, met en zonder bril of contactlenzen.
Voor wachtlopende functies op de brug is een gezichtsscherpte van ongeveer 0,5 per oog vereist; in de machinekamer ligt de norm iets lager. Daarnaast kijkt de arts ook naar het gezichtsveld (minimaal 120 graden) en naar eventuele afwijkingen zoals dubbelzien of nachtblindheid. Wie met één oog ziet, kan soms nog geschikt worden verklaard – mits het zicht op dat oog volledig normaal is en het werk veilig kan worden uitgevoerd.
Goed zicht is niet alleen nodig om instrumenten te lezen, maar ook om in het donker of bij slecht weer de situatie juist in te schatten.
Gehoor: horen wat ertoe doet
Het geluid aan boord is overal: motoren, ventilatoren, radioverkeer, alarmsystemen.
Goed horen betekent dat je waarschuwingen en communicatie direct herkent – ook bij harde omgevingsgeluiden.
Tijdens de keuring wordt het gehoor getest met een toon-audiometer. Die meet hoe goed je verschillende toonhoogten hoort, van lage tot hoge frequenties.
Voor functies met veiligheidstaken moet je spraak op ongeveer drie meter afstand goed kunnen verstaan.
Voor functies zonder veiligheidstaken is de norm iets ruimer: spraak moet op twee meter afstand duidelijk hoorbaar zijn, eventueel met hoortoestel.
Een hoortoestel mag worden gebruikt als het veilig gedragen kan worden aan boord.
Kleurenzien: veiligheid in een oogopslag
Voor functies op de brug of in de machinekamer is goed kleurenzien onmisbaar. Het bepaalt of je navigatielichten, markeringen en signaallampen op tijd herkent.
De keuring start met de Ishihara-test, waarbij je cijfers of patronen herkent tussen gekleurde stippen. Wie de platen zonder fouten leest, voldoet direct aan de norm. Bij twijfel kan een aanvullende test volgen, zoals de HRR-test, Lantaarntest of Farnsworth D15-test.
Vooral op de brug kan een verkeerde kleurschatting directe gevolgen hebben voor de veiligheid op zee. Brugfuncties moeten voldoen aan de strengste categorie van de internationale CIE-standaard (1 of 2), machinisten aan 1, 2 of 3.
Het kleurenzien wordt eens per zes jaar opnieuw getest.
Gebruik van kleurcorrigerende lenzen of filters is niet toegestaan, omdat deze de beoordeling beïnvloeden.
Wat als je niet voldoet?
Een afwijkende uitslag betekent niet automatisch dat je ongeschikt bent.
De keuringsarts beoordeelt altijd de gevolgen: wat betekent dit voor jouw specifieke functie aan boord? Wat voor invloed heeft dit op de veiligheid voor jou en je collega’s? Zo kan een machinist met licht gehoorverlies nog veilig werken, zolang alarmsignalen duidelijk hoorbaar blijven. Een stuurman met een kleurenzienstoornis daarentegen kan niet op de brug worden ingezet.
In sommige gevallen kan de Medisch Adviseur Scheepvaart (MAS) een ontheffing verlenen.
Die ontheffing is functiegebonden en wordt alleen gegeven als de veiligheid aan boord niet in gevaar komt.
Samengevat
Kleurenzien, gehoor en visus; goede zintuigen zijn de basis van veilig werken aan boord.
De tests voor kleurenzien, gehoor en visus zorgen ervoor dat je risico’s op tijd herkent en snel kunt handelen wanneer het ertoe doet. Ze beschermen niet alleen jou, maar ook je collega’s en het schip zelf.
De medische keuringen voor de zeevaart vallen onder toezicht van de ILT (Inspectie Leefomgeving en Transport). Alleen artsen met een officiële aanwijzing van de ILT mogen deze keuringen uitvoeren. Alle zeevaartkeuringen bij OmniHealth worden verricht door ervaren artsen met zo’n aanwijzing
Dit artikel is geschreven door Sven Daam, erkend keuringsarts (ILT, OEUK, ElementNL) gespecialiseerd in maritieme en offshore keuringen.
Deskundig maatwerk in medische geschiktheid.
Naast onze gespecialiseerde offshore keuring biedt OmniHealth ook een reeks andere essentiële keuringen.
OmniHealth: uw partner in het zorgen voor uw gezondheid & veiligheid
Maandag – Vrijdag: 09.00 – 17.00
OmniHealth biedt hoogwaardige medische zorg en diensten, gericht op de maritieme en offshore industrie. Met deskundige keuringen, consulten en noodzakelijke vaccinaties staan wij voor u klaar!
Schipluidenlaan 122,
1062 HE, Amsterdam